Z książki dowiemy się jak kształtowała się historia Brus i ich okolic od osadownictwa pradziejowego na terenie gminy do czasów współczesnych. Poznamy fakty w zakresie polityki, gospodarki, oświaty czy kultury w tym okresie

Spis treści

Józef Borzyszkowski

Wstęp

Część I

Krzysztof Walenta

Osadnictwo pradziejowe na terenie gminy Brusy

Część II

Klemens Bruski

Brusy i okolice w średniowieczu i czasach nowożytnych

Rozdział I

Pod władzą książąt wschodniopomorskich i zakonu krzyżackiego

1. Przynależność administracyjna (do poł. XV w.)
2. Stosunki własnościowe i osadnictwo przedlokacyjne (do poł. XIV w.)
3. Lokacje chłopskich wsi Zakonu w drugiej połowie XIV w
4. Rycerstwo - posiadłości i rola polityczna
5. Stosunki kościelne
6. Gospodarka i stan osadnictwa u schyłku krzyżackiego panowania (poł. XV w.)

Rozdział II

W Prusach Królewskich (1454-1772)

1. Trzynastoletnia wojna (1454-1466), jej skutki i pierwsze stulecie

polskiego panowania

Dobre czasy (poł. XVI - poł. XVII w.)

3. Trudne czasy (1655-1772)

1. Wojny i ich skutki
2. Oblicze gospodarcze regionu
3. Kościoły w Brusach i w Leśnie, ich wyposażenie i duszpasterze

Część III

Józef Borzyszkowski

W państwie prusko-niemieckim

Rozdział I

Początki pruskiego panowania - do wojen napoleońskich

1. Rejestr fryderycjański i nowa administracja
2. Zmiany w stosunkach własnościowych; pozycja Łukowiczów
3. W okresie wojen napoleońskich

Rozdział II

Uwłaszczenie chłopów i rozwój rolnictwa

1. Istota reform uwłaszczeniowych
2. Przebieg uwłaszczenia w dobrach państwowych i prywatnych
3. Wykup powinności na rzecz Kościoła
4. Rozwój rolnictwa - gospodarki folwarcznej i chłopskiej
5. Emigracja i zmiany w gospodarce rolnej po wojnie francusko-pruskiej

Rozdział III

W trybach polityki germanizacyjnej Prus

1. Stosunki narodowościowe w świetle statystyki
2. Rozwój szkolnictwa
3. Walka o ziemię - „zielony wywłaszczyciel"

Rozdział IV

Dzieje i rola parafii bruskiej i leśnieńskiej

1. Zmiany w administracji kościelnej; proboszczowie w Brusach i Leśnie;

dozór i służba kościelna

1. Majątek kościelny
2. Szpitale i bractwa religijne
3. Parafia ewangelicka w Kosobudach

Rozdział V

Brusy - ważne centrum polskiego życia narodowego i gospodarczego

1. Echa powstań narodowych
2. Powstanie i rozwój bruskich instytucji spółdzielczych
3. Rzemiosło i handel prywatny
4. Działalność organizacji społeczno-kulturalnych w Brusach a polski ruch wyborczy w Prusach Zachodnich

Towarzystwo Pomocy Naukowej a rozwój rodzimej inteligencji

Brusy i okolica w dziejach regionalizmu kaszubskiego

Rozdział VI

Życie codzienne i kultura mieszkańców

1. Zróżnicowanie społeczne
2. Praca, robotnicze kontrakty
3. Problem samowystarczalności gospodarstw
4. Dwory i dworki, domy i chaty
5. Nazwy, nazwiska, rągadła
6. W rodzinie i wśród sąsiadów
7. Rok obrzędowy na Zaborach
8. Przejawy pobożności
9. Inne treści życia codziennego i towarzyskiego

Część IV

Józef Borzyszkowski

Między pierwszą a drugą wojną światową

Rozdział I

Pod znakiem nie tylko wielkiej wojny (1914-1918)

       Żołnierze i cywile - ich życie wojenne

        Czas walki o przyłączenie Pomorza do odrodzonej Rzeczypospolitej (1918-1920)

        Powitanie Wojska Polskiego i pierwszy okres wolności-organizacja władzy

        Przełomowy rok 1920-„wojna bolszewicka" i jej skutki

Rozdział II

Życie gospodarcze, sytuacja ludności w dwudziestoleciu międzywojennym

1. Specyfika warunków rozwoju gospodarczego.

Stan i struktura zawodowa ludności

1. Osłabienie pozycji bruskich instytucji spółdzielczych
2. Rozwój prywatnego handlu, rzemiosła i przemysłu
3. Sytuacja w rolnictwie. Leśnictwo i rybołówstwo
4. Bezrobocie i inne sprawy dnia powszedniego

Rozdział III

Brusko-leśnieński Kościół katolicki - jego rola w życiu Krëbanów w okresie IIRP

1. Zmiany granic parafii, duszpasterzy, stan parafialnego majątku
2. Klasztory w Brusach i Orliku. Udział Krëbanów w budowie

kalwarii wielewskiej

1. Kapliczki i krzyże przydrożne

Bractwa i organizacje społeczne działające pod patronatem Kościoła

1. Towarzystwo Śpiewu „Lutnia"
2. Akcja Katolicka a polityka

Rozdział IV

Rozwój oświaty i kultury. Udział Krëbanów w życiu politycznym Pomorza i kraju

1. Stan szkolnictwa
2. Działalność świeckich organizacji społeczno-kulturalnych
3. Życie polityczne w Brusach i okolicy

Część V

Bogusław Breza

Pod hitlerowską okupacją

Rozdział I

Wojna 1939 roku. Pierwsze okupacyjne doświadczenia

1. Wojna
2. Zmiany w administracji
3. „Krwawa jesień" 1939 r. Jej kontynuacja i następstwa
4. Wojna i ideologia a problemy gospodarcze

Rozdział II

Polityka okupanta

1. Przestrzeń życiowa dla Niemców w lokalnej praktyce
2. Polityka narodowościowa a tożsamość mieszkańców
3. Kultura środkiem nazistowskiego oddziaływania

Rozdział III

Szkoła i Kościół a pomorski ruch oporu

1. Szkoły powszechne i podziemna oświata
2. Pomiędzy wiarą i polityką. Kościół oraz parafia w czasie okupacji
3. Samoobrona i ruch oporu

Rozdział IV

Wokół problematyki życia codziennego

1. Na styku polsko-niemieckim

1. Wyzwolenie

Część VI

Cezary Obracht-Prondzyński

Brusy i okolice w latach 1945-1989 oraz w III Rzeczypospolitej

(polityka i gospodarka)

Rozdział I

Brusy i okolice w latach 1945-1989 (polityka i gospodarka)

1. Stosunki ludnościowe w pierwszych latach po zakończeniu wojny
2. Sytuacja społeczno-polityczna w latach 1945-1949/50
3. Problemy gospodarcze w pierwszych latach po 1945 roku
4. Życie polityczne okresu PRL
5. Życie gospodarcze - od kolektywizacji do transformacji systemowej

Rozdział II

Brusy i okolice w III Rzeczypospolitej (polityka i gospodarka)

1. Demokratyczny przełom
2. Odbudowa samorządu terytorialnego
3. Funkcjonowanie władzy lokalnej
4. Postawy polityczne Krëbanów
5. Problemy społeczno-gospodarcze okresu transformacji

Część VII

Kazimierz Ostrowski

Brusy i okolice w latach 1945-1989 oraz w III Rzeczypospolitej

(oświata, kultura, Kościół)

Rozdział I

Kartki z dziejów oświaty

      Szkoła - centrum życia społecznego

       Szkoły zawodowe

      Kaszubskie Liceum Ogólnokształcące

Rozdział II

Drogi i ścieżki kultury

1. Odrodzenie i rozwój
2. „Krëbanë" i festiwal folkloru
3. W świetlicach i klubach. WDK Czyczkowy, „Zaboracy"
4. Twórcy

10.Kaszubska tożsamość. Język domowy

11.W poezji i prozie

12.Biblioteki, kino

13.Prasa, telewizja

Rozdział III

Kościoły, duszpasterze i wierni

1. Parafia p.w. Wszystkich Świętych w Brusach
2. Parafia p.w. Podwyższenia Krzyża Świętego w Leśnie
3. Parafia p.w. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Kosobudach
4. Stowarzyszenia kościelne

Dekanat bruski

Rozdział IV

Życie społeczne

1. Powrót do działania - w nowej rzeczywistości
2. OSP - ofiarna służba przeciwpożarowa
3. Różne stowarzyszenia, ale dobro wspólne
4. Sport
5. Obywatele zasłużeni i honorowi
6. Miasto, wioski i osady

Bibliografia