Nie tylko kronikarskim okiem. Zarys monografii Oddziału Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego w Kartuzach

Kartuzy są miejscem wyjątkowym. Magicznym. Zachwycają położeniem wśród jezior i w otoczeniu pięknych lasów. Łatwo z nich dotrzeć do wszystkich zakątków Pojezierza Kaszubskiego. Mieszka tutaj i w okolicznych wsiach znacząca społeczność kaszubska, świadoma swej kulturowej specyfiki, kultywująca i rozwijająca jej przejawy. Stąd określenie Kartuz jako "serce Kaszub", ukute przez pochodzącego z tego miasta poetę i prozaika Edmunda Puzdrowskiego. Do jego powstania przyczynił się zapewne najwybitniejszy kaszubskojęzyczny pisarz Aleksander Majkowski (1876-1938), przedwojenny kartuzianin, twórca kaszubskiej epopei "Żëcé i przigòdë Remùsa",  a także przywódca Towarzystwa Młodokaszubów. W Kartuzach też utworzono Zrzeszenie Regionalne Kaszubów, które zapoczątkowało istnienie innej wyrazistej grupy w regionalnym ruchu kaszubskim, tzw. zrzeszińców. Jednym z jego wybitnych przedstawicieli był urodzony Jan Rompski (1913-1969), pochowany na tym samym cmentarzu, na którym pogrzebano przed II wojną światową A. Majkowskiego. To tylko ułamek większej całości miejscowego ruchu regionalnego.

Fragment książki